Aydın Hedef Gazetesi’nden Murat Tan’ın haberine göre, Aydın Hedef Gazetesi olarak, kooperatifçiliğe verdiği önemle bilinen Türkiye Cumhuriyeti Kurucu Cumhurbaşkanı Atatürk’ün, merkezi Koçarlı’da bulunan ‘Aydın Pamuk Müstahsilleri Kooperatif Ortaklığı’nın ana sözleşmesinin tasdikiyle ilgili attığı tarihi imzaya ulaştık. Dönemin Bakanlar Kurulu kararnamesi olan belgeye göre, ‘Aydın Pamuk Müstahsilleri Kooperatif Ortaklığı’nın kurulmasına yönelik esas sözleşme taslağı, 25 Ağustos 1929 tarihinde Atatürk’ün de imzasıyla onaylanarak kabul edilirken, belgenin tam metninde, ortaklığın kuruluş amacıyla esaslarına ilişkin olarak üretimi güçlendirmek ve ortakların ürünlerinden sağladığı faydayı yükseltmenin önemine vurgu yapıldığı ortaya çıktı.
Söz konusu kararname, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin, özellikle tarım alanında üreticiyi destekleyici ve örgütleyici kooperatifçilik hareketlerine en üst düzeyde sahip çıktığını da tüm yönleriyle gözler önüne serdi.
ÜRETİMİ GÜÇLENDİRMENİN ÖNEMİ VURGULANMIŞTI
Atatürk’ün bizzat imzasıyla onaylanan belgenin tam metninde, “İstihsalâtı takviye, revacı tezyit ve ortakların mahsullerinden istifadesini yükseltmek maksadile merkezi (Koçarlı) olmak üzere Kırk sene müddet ve mütehavvil ve nama muharrer hisse senetlerinden ibaret sermaye ile teşkiline başlanan (Aydın Pamuk müstahsilleri kooperatif ortaklığı)nın İktisat Vekâletinden gönderilen esas mukavelename lâyihası İcra Vekilleri Heyetince 25/8/929 tarihinde tasdikı kabul olunmuştur” ifadelerine yer verildiği gözlemlendi. Gelecekte TARİŞ Pamuk Birliği ve bağlı kooperatiflerinin kurulmasına olanak tanıyan söz konusu kararnamede, özellikle üretimi güçlendirmek, itibar ve rağbeti artırmakla birlikte ortakların ürünlerinden sağladığı faydayı yükseltme amacına vurgu yapılması, Atatürk’ün kurduğu genç Cumhuriyetin iktisadi bağımsızlık ve ulusal kalkınma stratejisinin çok önemli bir parçasını ortaya koyması bakımından da anlamlı bulundu.
‘BÜYÜK BUHRAN’IN BAŞLADIĞI YILDA ONAYLANDI
Cumhuriyetin kuruluş yeminlerinden ‘Misak-ı Milli’ ile birlikte ekonomide tam bağımsızlığı hedefleyen ‘Misak-ı İktisadi’de de Atatürk’ün kooperatifçiliğin önemini vurguladığı bilinirken, Aydın ile ilgili söz konusu tarihi belgenin Devlet Arşivleri Başkanlığı’nın Cumhuriyet Arşivi koleksiyonunda saklı tutulması, dönemin ekonomi politikalarına ışık tutan kaynak niteliğinde olmasıyla da değerini ortaya koydu. Dünya tarihi açısından aynı zamanda dönüm noktası olan Büyük İktisadi Buhran’ın başladığı yılda onaylanan üretici kooperatifinin kuruluşuna verilen onay, Atatürk’ün geleceğe yönelik öngörülerinin ne denli keskin olduğunu da bir kez daha ispatladı.
“BİRLEŞMEDE KUVVET VARDIR”
Devletin Atatürk’ün önderliğinde ekonomiye daha fazla müdahalede bulunarak ulusal sanayiyi kurmayı ve tarımsal üreticiyi korumayı hedeflediği dönemde ‘Aydın Pamuk Müstahsilleri Kooperatifi’nin kuruluşu bu kapsamda alınan ilk kararlardan olmasıyla de öne çıkan bir gelişme olarak tarihte yer etmişti.
Aydın’daki Aydın’daki söz konusu kuruluşa onay vermesinin ardından ülkedeki kooperatifçilik faaliyetlerini her yönüyle desteklediği bilinirken, 1 Şubat 1931’de İzmir’de yaptığı konuşmasında “Kanaatim odur ki, muhakkak surette birleşmede kuvvet vardır. Kooperatif yapmak , maddi ve manevi kuvvetleri, zeka ve maharetleri birleştirmektir. Yoksa bir zayıf ile bir kuvvetlinin birleşmesinden bahsetmiyorum. Birleşmenin böylesi zayıf olanın kuvvetliye esir olması demektir. Ege iktisat mıntıkasındaki bütün insanların hasılalarını ve gayretlerini birleştirmesi muhakkak feyizli neticeler verecektir. Türkiye ‘ nin say, hayat ve mevcudiyetini mütalaa edince birleşmeden mütevellit fayda ve menfaatlerin çok büyük olacağı kanaatına varacağınızdan şüphe etmiyorum.Müstahsillerin birleşmesinden şahsi menfaatlerinin haleldar olacağını düşünenler tabii şikayet edeceklerdir” ifadeleriyle konunun önemine de vurgu yapmıştı.
EN BÜYÜĞÜ AYDIN’DA
Öte yandan Atatürk’ün imzasıyla kurulan ‘Aydın Pamuk Müstahsilleri Kooperatif Ortaklığı’nın merkezi konumundaki Koçarlı’daki kooperatifçilik faaliyeti, günümüzde TARİŞ Pamuk ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleri Birliği’ne bağlı S.S. 47 No’lu Koçarlı TARİŞ Pamuk ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi adıyla üretici odaklı çalışmalarını sürdürüyor. Birliğe bağlı olaraksa Aydın’da başta Türkiye’nin en büyük pamuk tarım satış kooperatifi konumundaki S.S. 131 No’lu Söke TARİŞ Pamuk ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi olmak üzere toplamda 16 bağlı kuruluşu bulunuyor.
Kaynak: Hedef Gazetesi
