Aydın Hedef Gazetesi’nden Betül Ulaşzade’nin haberine göre; Didim’de güneş ve yağmurdan korunmak amacıyla kullanılan gölgelik ürünlerin üretim ve tedariğini sağlayan esnaf Aycan Aybak Yavuz, sezon öncesinde Ortadoğu’daki gelişmeler nedeniyle endişe duyduklarını aktardı. Amerika Birleşik Devleti (ABD), İsrail ve İran arasında süren saldırılarla başlayan savaşın etkilerinin sezona yansıyabileceğinden söz eden Yavuz, bu yıl esnafın içinde bir belirsizlik olduğunu dile getirdi. Sektörde kullanılan birçok ürünün petrolden üretildiğine dikkat çeken Yavuz, kumaş ve sünger gibi malzemelerin maliyetinin petrol fiyatlarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek Ortaduğu’daki krize tekrardan değindi. Didim’de birçok esnafın turizme bağlı çalıştığını aktaran Yavuz, turizmde yaşanabilecek olası bir düşüşün tüm sektörleri zincirleme şekilde etkileyebileceğini belirtti. Ortadoğu’daki savaşın turizm üzerindeki etkisinin henüz net olmadığını dile getiren Yavuz, insanların belirsizlik nedeniyle harcamalarını erteleyebileceğini dile getirdi.
“BU SAVAŞ BİZİ NASIL ETKİLEYECEK KİMSE BİLMİYOR”
Ortadoğu’daki savaş muhabbetleri de bizi etkiliyor diyen Yavuz, “Zaten turizm her yıl bir şekilde sekteye uğruyor. Bir yerde bomba patlıyor, bir yerde bir hastalık çıkıyor ya da provokatif bir olay oluyor. Sonuçta turizm etkileniyor. Bizim ülkemizde de her yıl bir sıkıntı çıkabiliyor. Ama bu sene burnumuzun dibinde bir savaş var. Bu savaş bizi nasıl etkileyecek, kimse bilmiyor. İnsanlar belki bu yüzden bekliyor, para harcamak istemiyor. Çünkü sağlamda kalmak istiyorlar. Turist sayısının düşüp düşmeyeceğini bilmiyorum. Bunu biraz yaşayarak görmek lazım. Belki Antalya daha çok kan kaybeder. Çünkü yabancı turizmin en yoğun olduğu yerlerden biri Antalya. Didim’de ise daha çok yerli turist ve yazlıkçı var. Bir de petrol krizi var. Petrol demek bizim aldığımız, sattığımız, yediğimiz, içtiğimiz her şeye doğru orantılı fiyat artışı demek. Ama gelirimiz aynı yerde. Bugün beyaz yakalının maaşı savaş var diye yüzde 50 artmayacak. Emekliye de petrolün varili yükseldi diye ekstra zam yapılmayacak” diye konuştu.
“ÖLEN İNSANLAR BİR DAHA GELMEZ”
Savaşın bir an önce sonlanması temennilerinde bulunan Yavuz, “Gelir artışı olmayınca insanlar nasıl harcama yapacak? Ama ürün fiyatları artmaya devam ediyor. Önümüzdeki ay sezon başlayacak ama bu sefer sezonu beklerken insanın içinde bir tedirginlik var. Bu savaş muhabbeti bütün esnafı tedirgin ediyordur. Bizim sektörde daha da fazla. Çünkü bütün ürün yelpazemiz petrolden oluşuyor. Kumaşlar, süngerler… hepsi petrol demek. Bir de müşteri kitlemiz turizm. Turist gelecek ki turizm olacak, turizm olacak ki esnaf bizden alışveriş yapacak. Bu bir zincir. Zincirin bir yerinde kırılma olursa herkesi etkiler. İnşallah en kısa zamanda yanı başımızdaki bu savaşa bir çözüm bulunur. İşin ekonomik boyutu bir yana, orada yaşanan bir can kaybı var. Çocuklar, kadınlar hayatını kaybediyor. Ekonomik boyutu bir şekilde çözülür. Piyasa er ya da geç tekrar canlanır. Ama ölen insanlar geri gelmez. İnşallah bir çözüm bulunur ve bu savaş biter” ifadelerine yer verdi.
“HER YIL BİR DİĞERİNİ ARATIR HALE GELDİ”
Didim’in emekli kenti olduğunu ve emeklilierin alım gücünün düşmesinin esnafa da yansıdığını belirten Yavuz, “Bahçe, balkon ve plaj gibi farklı alanlarda güneşten korunmak için taşınabilir şemsiyelerden sabit tente sistemlerine kadar birçok ürünün üretimini ve satışını gerçekleştiriyoruz. En yoğun olduğumuz dönemler Mayıs ile Eylül arası. Yani Mayıs da dahil, Eylül de dahil. Mayıs sezon hazırlığı yapanların ayıdır, Eylül ise daha çok gurbetçilerin ayıdır. Arada da yazlıkçıların kriz dolayısıyla burada bulunmaları söz konusu. Satışlar turizmden dolayı her sene düşüyor. Turist sayısı düşmekle beraber Didim’in genel potansiyeli emekli. Emeklinin ekonomik gücü düştü. Yani maaşları enflasyona yenildiği için alım gücü düştü ve bu yüzden her yıl bir diğer yılı aratır hale geldi. Hem yeni, sıfır alacak müşteri sayısı azalıyor hem de eskiden her sene keyfine göre değiştiren insanlar artık değiştirmiyor. Eskiden bir brandayı bir yıl kullanan kişi şimdi üç yıl idare etmeye çalışıyor, yenilemiyor. Mecburen idare etmek zorunda kalıyorlar. Branda çok geniş bir alan. Kalitesine göre, dayanma süresine göre fiyat aralığı da değişiyor. Aynı ürünü bir yıl kullanan da var, beş yıl kullanan da var. Orada malzemenin kalitesi önemli ama güneşi aldığı açı, rüzgara maruz kalışı, yağmura maruz kalışı da etkili” dedi.
“AYNI SÜREDE YIPRANMIYOR”
Ürünlerin kullanım koşullarının önemine değinen Yavuz, “Birebir aynı ürünü iki farklı müşteriye sattığımızda bile aynı sürede yıpranmıyor. Çünkü biri sadece yazlıkçı oluyor; diyelim ki üç ay kullanıyor, sonra temizliyor, yıkıyor, kaldırıp gidiyor. Ama diğer müşteri kışın da burada yaşıyor; yağmura da maruz kalıyor, güneşe de maruz kalıyor. Beni de sürekli yağmura ve güneşe maruz bıraksanız ben de daha hızlı yaşlanırım diye düşünün. Yani aynı ürünü gerçekten farklı şartlarda kullanıyorlar. Bir de güneşi gördüğü açı önemli. Birisi günde bir saat güneş görüyordur, diğeri güney cephedir ve bütün gün güneş görüyordur. Bu da farklı dayanma süreleri ortaya çıkarır. Tabii bazı ürünlerin kalitesi ve uygulanan özellikleri sayesinde çok uzun yıllar dayanma şansı var. Ama bazı ürünlerin yok. Bu da fiyatla alakalı. Mesela 200 liradan başlayıp metrekare bazında bugün 100 euroya kadar çıkabilen fiyatlar var. Bizim ürün grubunda standart bir fiyat söylemek çok zor. Çünkü yapılan işçilik de çok kıymetli. Bir ürünü, mesela 10’a 11 ölçüsünde bir brandayı dikmek yarım gününüzü alabilir. Ama aynı ölçülerde farklı bir projede aynı ürünü dikmek beş gün de sürebilir. Dolayısıyla yapılan işe göre değişir” diye konuştu.
“ÜRÜNÜN TASARIMI İŞÇİLİĞİ DEĞİŞTİRİYOR”
İşçiliğin maliyete etkilerinden bahseden Yavuz, “Ürünün tasarımı işçiliği değiştiriyor, dolayısıyla fiyatı da etkiliyor. Aynı ürünü dümdüz, dört köşe yapmak başka bir şey; asma germe yapıp şekillendirmek bambaşka bir maliyet. Birini buradan teslim edersiniz, montaj maliyetiniz ortadan kalktığı için daha ekonomik olur. Ama bazı işlerde gittiğiniz yerde dikmeniz gerekir, çukur kazmanız gerekir, brandanın etrafına ip dikmeniz gerekir, aparatlar kullanmanız gerekir, krom parçalar kullanmanız gerekir. Aynı ürünün birinde maliyet diyelim ki 500 lirayken, diğerinde metrekare fiyatı bin 500 liraya çıkabilir. Yani aynı üründen bahsediyoruz ama işçilik farklı. Dayanma sürelerinde çok büyük değişiklik olmaz. Sadece şöyle bir fark olabilir: benim ekibim bağladığında o branda daha gergin ve daha muntazam bağlanır. Tef gibi durur ve dayanma süresi uzar” ifadelerine yer verdi.
“SADECE BİZİM SEKTÖRÜMÜZE ÖZGÜ DEĞİL”
Sektörün çok geniş ürün yelpazesine sahip olması nedeniyle fiyat aralığı vermenin zor olduğunu aktaran Yavuz, “Ama müşteri aynı şekilde bağlayamazsa o gerginliği yakalayamaz. Rüzgar estiğinde esner, sallanır ve bu da ömrünü kısaltır. Kaliteli bir ürün istiyorsanız şu fiyattan başlar demek gerçekten zor. Çünkü sektör çok geniş bir yelpazeye sahip. İşçilik giren ürün gruplarında birim fiyat çıkarmak çok zor. Çünkü tasarım değişiyor. Aynı ürün farklı amaçlarla kullanıldığında ya da buradan teslim etmekle montaja gitmek arasında ciddi maliyet farkı oluşuyor. Buradan teslim ettiğiniz bir işte müşteri ölçüyü getirir, siz burada diker ve teslim edersiniz. Ama benim montaja gitmem gereken bir işse ölçüyü benim almam gerekir. Önce ölçü almaya gitmem gerekir, sonra gelip ürünü hazırlamam gerekir, sonra tekrar montaja gitmem gerekir. Didim’de bazen bir alt sokakta, 50 metre mesafede bir yer vardır. Ama bazen Akbük’e gitmeniz gerekir, orası da 20 kilometre mesafededir. Bu da fiyatı etkiler. Çünkü gidip gelmek, özellikle yazın yoğunlukta ve trafikte, ciddi zaman alır. En kıymetli şey zaman. İşçiliğin fiyatı ne kadar etkilediğine yüzde olarak bir oran vermek çok zor. Aslında her meslekte işçilik var. Sadece bizim sektörümüze özgü değil” diye konuştu.
Kaynak: Hedef Gazetesi – Aydın Haberleri – aydinhedef.com.tr
