Türkiye’de son yılların en büyük toplu yaşam krizlerinden biri haline gelen yüksek site aidatlarıyla ilgili kritik gelişme yaşandı. Özellikle büyükşehirlerde ev kiralarıyla yarışan hatta bazı bölgelerde kirayı geçen aidat ücretleri milyonlarca vatandaşı isyan noktasına getirirken, Meclis’te görüşülen yeni kanun teklifinin 11 maddesi daha kabul edildi.
Site yönetimlerinin sınırsız zam dönemi sona mı eriyor?
Son dönemde özellikle İstanbul’daki lüks sitelerde aidat ücretleri adeta kontrolden çıkmıştı. Güvenlik, sosyal tesis, peyzaj ve personel giderleri gerekçe gösterilerek yapılan artışlar birçok vatandaşın bütçesini zorlamaya başlamıştı. Bazı sitelerde aidatlar 15-20 bin liraya kadar yükselirken, sosyal medyada sık sık “kiradan pahalı aidat” paylaşımları gündem olmuştu.
TBMM’de kabul edilen düzenleme tam da bu tartışmaların merkezine dokunuyor. Yeni modele göre aidat artışlarında yönetimlerin tek taraflı karar alma alanı daraltılıyor. Karar mekanizmasının doğrudan kat maliklerine kaydırılmasıyla birlikte daha şeffaf ve denetlenebilir bir sistem kurulması amaçlanıyor.
Kulislerde konuşulanlara göre düzenlemenin temel amacı yalnızca zamları sınırlamak değil; aynı zamanda site sakinlerinin yönetime daha fazla müdahil olmasını sağlamak.
Uzmanlara göre bu değişiklik, özellikle profesyonel yönetim şirketlerinin kontrol ettiği büyük sitelerde ciddi bir dönüşüm yaratabilir.
Vatandaşın asıl öfkesi yüksek rakamlar mıydı, yoksa şeffaflık eksikliği mi?
Aidat tartışmaları aslında yalnızca rakamlarla ilgili değildi. Pek çok site sakini, yapılan harcamaların açık şekilde paylaşılmadığını ve yönetimlerin yeterince denetlenmediğini savunuyordu.
Özellikle son iki yılda artan enerji maliyetleri ve personel giderleri aidatların yükselmesine neden oldu. Ancak birçok vatandaş, bazı kalemlerde gerçek maliyetin çok üzerinde artış yapıldığını düşünüyordu.
İşte yeni düzenlemenin en kritik tarafı da burada ortaya çıkıyor. Çünkü artık site sakinlerinin bütçe süreçlerinde daha etkin olması bekleniyor. Bu durumun özellikle yüksek aidatlı rezidanslarda ciddi bir baskı oluşturabileceği konuşuluyor.
Gayrimenkul sektöründe faaliyet gösteren uzmanlar ise yeni dönemde “hesap verebilir yönetim” modelinin öne çıkacağını düşünüyor.
TOKİ’de dijital dönüşüm neden bu kadar önemli görülüyor?
Kanun teklifinde dikkat çeken bir diğer başlık ise TOKİ işlemleriyle ilgili değişiklikler oldu. Yeni düzenlemeye göre bazı taşınmaz satış işlemleri elektronik ortamda yürütülebilecek. Böylece vatandaşların uzun prosedürlerle uğraşmadan dijital sistem üzerinden işlem yapabilmesinin önü açılıyor.
Uzaktan iletişim araçlarının devreye alınması özellikle şehir dışında yaşayan vatandaşlar açısından önemli bir kolaylık sağlayabilir. Sektör temsilcileri, bu değişikliğin sosyal konut projelerinde işlemleri hızlandırabileceğini ve bürokrasiyi azaltabileceğini ifade ediyor.
Sosyal konut projelerinde yeni dönem mi başlıyor?
Teklifin en çok dikkat çeken maddelerinden biri de acele kamulaştırma yetkisi oldu. Yeni düzenlemeyle birlikte sosyal konut alanı ilan edilen bölgelerde bazı taşınmazlar için hızlı kamulaştırma kararı alınabilecek. Bu yetkinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından kullanılabilecek olması dikkat çekiyor.
Hükümet kanadı bu adımın sosyal konut projelerini hızlandıracağını savunurken, bazı hukuk çevreleri mülkiyet hakkı açısından yeni tartışmalar yaşanabileceğini belirtiyor.
Özellikle büyük şehirlerin çevresindeki yeni yerleşim alanlarında bu düzenlemenin etkisinin kısa sürede hissedilebileceği konuşuluyor.
Çevre denetimlerinde neden sertleşmeye gidiliyor?
Teklifte yalnızca konut ve aidat düzenlemeleri yok. Çevre yönetimi konusunda da oldukça sert yaptırımlar geliyor.
Yeni sisteme göre çevre yönetim hizmeti almayan işletmelere yüksek para cezaları uygulanabilecek. Ayrıca çevre danışmanlık firmaları için puanlama sistemi kurulacak.
Belirlenen yükümlülüklere uymayan firmalar ceza puanı alacak. Puan sınırının aşılması halinde ise yeterlilik belgeleri askıya alınabilecek ya da tamamen iptal edilebilecek. Bu düzenlemenin özellikle sanayi tesisleri üzerinde ciddi etkiler yaratması bekleniyor.
Şimdi gözler Meclis’teki yeni görüşmelerde
Kanun teklifinin ilk bölümündeki maddelerin kabul edilmesinin ardından TBMM Genel Kurulu çalışmalarına ara verdi. Görüşmelerin 5 Mayıs’ta yeniden başlaması bekleniyor.
Önümüzdeki günlerde özellikle aidat düzenlemesinin detaylarının daha netleşeceği tahmin ediliyor. Ancak şimdiden görünen tablo şu: Türkiye’de yıllardır tartışılan site yönetimi sistemi değişimin eşiğine girmiş olabilir.
Kaynak: Hedef Gazetesi – Aydın Haberleri – aydinhedef.com.tr
