Küçük Sanayi Sitesi’nde yedek parça satışı yapan Ali Karaman, sanayideki genç esnafın iş disiplinin olmadığını belirterek bu nedenle para kazanamadıklarını aktardı. Son yıllarda sanayide yaşanan değişime dikkat çeken Karaman, Aydın Hedef Gazetesi’ne özel açıklamalarda bulundu. Genç esnafın düzenli çalışma alışkanlığından uzaklaştığını aktaran Karaman, iş potansiyelinin hala yüksek olmasına rağmen disiplin eksikliği nedeniyle kazançların düştüğünü belirtti. Son yıllarda sanayi esnafının yalnızca ekonomik koşullarla değil, çalışma düzenindeki değişimle de zorlandığını aktaran Karaman, kira artışlarının tek başına belirleyici olmadığını dile getirdi. Disiplinli çalışan esnafın ayakta kalabildiğini vurgulayan Karaman, yeni nesil esnafın kısa sürede yüksek kazanç beklentisi içinde olduğunu belirtti. Bu yaklaşımın sektörü olumsuz etkilediğini belirten Karaman, sanayide iş potansiyelinin hala bulunduğunu ancak buna rağmen yeterince değerlendirilmediğini aktardı.
“SANAYİ ESNAFININ DURUMU GERÇEKTEN ZOR”
Yeni nesil ustaları eleştiren Karaman, “Bu işi 33 yıldır Didim’de yapıyorum. Baba mesleği değil, çıraklıktan yetiştim. Bugün sanayi esnafının durumu gerçekten zor, herkesin söylediği doğru. Ama şunu da net söyleyeyim; burada iki sanayi var, toplamda yaklaşık 75 tamirci var. Bunların belki 10 tanesi para kazanıyor, geri kalanı kazanamıyor. Bunun da sebebi biraz kendileri. İşe gerektiği gibi asılmıyorlar. Sabah 8’de dükkan açılması gerekirken adam 10’da geliyor, akşam 4’te işi bırakıp başka şeylere yöneliyor. Yeni nesilde çalışma disiplini maalesef zayıf. Zaten çırak da yetişmiyor, ileride insanlar araçlarının basit işlerini bile kendileri yapmak zorunda kalacak” ifadelerini kullandı.
“30-40 SENEDİR TAHSİL EDEMEDİĞİM BORÇLARIM VAR
Ücretlerini ödemeyen müşterilerden bahseden Karaman, “Bir de en büyük sorun orta direğin yok olması. Eskiden memur, emekli kesimi arabasını getirir, yaptırırdı. Ayın ortasında veresiye defterim kabarırdı, ayın 15’inde ciddi tahsilat yapardım. Bugünün parasıyla 300-400 bin lira para girerdi kasaya. Şimdi o kesim yok. İnsanlar arabasına binemiyor, sanayiye gelemiyor. Asıl sıkıntı burada. Nakit akışı zaten yok. Müşteri markete gidiyor alışveriş yapıyor, sanayiye geliyor cebinde para yok. Kredi kartı bile olmayan var. Alacak konusu daha da kötü. Benim 20-30 senedir tahsil edemediğim borçlar var. Müşterinin 300-350 bin lira borcu var, geliyor yine mal alıyor, eski borç duruyor. Sıkıştırıyorsun ‘param yok’ diyor. Üstüne bir de senden alışveriş yapmamaya başlıyor, müşteriyi başka yere yönlendiriyor. Yani senin kontrolün dışında gelişiyor her şey” diye konuştu.
“TURİZM TARAFI ESKİSİ GİBİ DEĞİL”
Turistlerin ilçeye eskisi kadar para bırakmadığını aktaran Karaman, “Didim sanayisi, Söke’ye göre çok geride. Söke’de motor yenileme atölyeleri, rektefeciler var. Bizde yok denecek kadar az. Burada motor işi çıkınca Söke’ye gidiyor, parça da oradan alınıyor. Yani iş buradan kayıyor. Bir de altyapı sorunumuz var. Yağmur yağınca sanayi su içinde kalıyor, adeta kayıkla gezecek hale geliyoruz. Bizim sanayide belirli bir uzmanlaşma da yok, karışık bir yapı var. Hem otomobil hem tekne işi yapan var ama düzen yok. Turizm tarafı da eskisi gibi değil. Herkes dışarıdan bakınca ‘turist geliyor, para çok’ sanıyor ama öyle değil. Ben 2015’te liman yoluna taşındığımda 17 İngiliz komşum vardı, şimdi bir tane kaldı. Eskiden sürekli dışarıda yemek yiyen, harcama yapan insanlar vardı, şimdi yok. Yanlış politikalarla o insanları da kaybettik. Gelen gurbetçinin de, turistin de artık parası yok. Ekonomi ortada. Bizim paramızın değeri sürekli düşüyor. Ben 50 ülke gezdim, başka yerde böyle bir değer kaybı yok. İnsanlar da buna göre harcama yapıyor” dedi.
“ÖDEMEK İSTEMEYENLER BİLE VAR”
Durumu olmasına rağmen borcunu ödemeyen müşterileri eleştiren Karaman, “Bir de parası olup da ödemeyenler var. Adam gidiyor araba alıyor ama sana olan borcunu ödemiyor. ‘Benim sırtımdan kazanıyor’ diye düşünüp ödemek istemeyen bile var. Yani sadece yokluktan değil, ödeme alışkanlıklarının bozulmasından da kaynaklı ciddi bir sorun var. Bu şartlarda sanayi esnafının ayakta kalması her geçen gün daha da zorlaşıyor.” “Parası olduğu halde borcunu ödemeyen insanlar var. Adam gidiyor araba alıyor, ev alıyor, tekne alıyor ama sanayideki borcunu ödemiyor. Bu da esnafı çok zorluyor. Bu iş ‘naz geçiyor’ meselesi değil; seni kullanıyor. Senden parça alıyor ama ödeme konusunda aynı hassasiyeti göstermiyor” ifadelerine yer verdi.
“EKONOMİ BİZİ CİDDİ ŞEKİLDE VURDU”
Sanayideki en iyi para kazanan esnafın marangozlar olduğunu belirten Karaman, “Sanayide aslında para var ama çalışana yok. Şu an en iyi kazanan mesleklerden biri marangozluk. Çünkü yapılan iş zorunlu ihtiyaç; evde bir şey bozuldu mu mecburen yaptırılıyor. Ama araç işi öyle değil. Adamın arabası bozuluyor, yaptırmak yerine evin önüne çekiyor. Eskiden yılda 15 bin kilometre yapan adam şimdi bin kilometre bile yapamıyor. Çünkü para yok. Orta direk tamamen yok oldu. Asıl sorun bu. Eskiden işler iyiydi ama son 5 yıldır, özellikle pandemiden sonra ekonomi bizi ciddi şekilde vurdu. Nakit akışı yok. İnsanlar önceliklerini değiştirdi, araç bakımını erteliyor. Bu yüzden sanayide iş sesi azaldı, eskisi gibi çekiç sesi duyulmuyor artık” diye konuştu.
“BU MESLEKTE EMEK VERMEDEN KAZANAMAZSIN”
Sanayide kazandığını hemen harcayan genç esnafların olduğunu aktaran Karaman, “Kiralar son iki yılda arttı ama bu herkes için sorun değil. Düzgün çalışan, işine sahip çıkan esnaf kirasını da öder, giderini de karşılar. Ama çalışmayan çok. Kazandığını akşam harcayan, işine disiplinli yaklaşmayan insanlar da var. Yani sorun sadece ekonomi değil, biraz da çalışma düzeniyle ilgili. Yeni nesilde en büyük sıkıntı burada. Eski kuşak sabah erken gelir, işinin başında dururdu. Yeni nesil ise kısa sürede her şeye sahip olmak istiyor; bir yıl içinde araba, ev, para, rahatlık elde etmek istiyor ama bu iş öyle değil. Düzenli çalışmadan, emek vermeden bu meslekte para kazanamazsın” dedi.
“İŞLER ESKİSİ GİBİ YÜRÜMÜYOR”
Genç esnafların işi beğenmediğini ve disiplinli olmadığını belirten Karaman, “Bugün bir arabanın yağını değiştirmek 20 dakika sürüyor ve en az bin lira. İki teker balata değişimi 2 bin lira civarında. Ama bunu bile beğenmiyorlar, ‘amele miyim’ diyorlar. Oysa iş var, müşteri var. Didim’de yaklaşık 50 bin araç var. Yani potansiyel var ama değerlendiren az. Mesela bir Doblo’nun debriyajı 1-1 buçuk saatte değişiyor ve 5 bin liradan 10 bin liraya kadar ücret isteniyor. Bu işi yapan para kazanır. Ama adam çalışmak yerine parayı alıp dükkanı kapatıyor, gidiyor. Yani sorun iş yokluğu değil, çalışma düzeninin bozulması. Bir de fiyat politikaları var. Bazı yerlerde maliyeti düşük olan ürünler fahiş fiyatlara satılıyor. Bu da müşteri davranışını etkiliyor. İnsanlar daha dikkatli harcıyor artık. Özetle; sanayide iş tamamen bitmiş değil ama dengeler değişti. Orta direk yok oldu, ödeme alışkanlıkları bozuldu, yeni nesil çalışmaya yanaşmıyor. Bu üçü birleşince de işler eskisi gibi yürümüyor” ifadelerine yer verdi.
Kaynak: Hedef Gazetesi – Aydın Haberleri – aydinhedef.com.tr
