Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu’na göre savaşın ilk ayında Arap ekonomilerinde oluşan maliyet 150 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, bölge ülkelerinin toplam Gayri Safi Yurtiçi Hasılası’nın yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geliyor.
Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCWA) İcra Sekreteri Rania al-Mashat, çatışmanın yalnızca doğrudan ekonomik kayıplara değil, ticaret yolları, enerji taşımacılığı ve yatırımlar üzerinde de ciddi baskıya yol açtığını belirtti.
Bölgedeki ekonomik baskının en önemli nedenlerinden biri deniz taşımacılığındaki güvenlik riskleri oldu. Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mendeb çevresinde seyrüsefer güvenliğine yönelik tehditlerin artması, bölgesel ticaretin yanı sıra küresel tedarik zincirleri açısından da risk oluşturuyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri konumunda bulunuyor. Deniz yoluyla taşınan dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’i, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin ise yaklaşık yüzde 19’u bu güzergâhtan geçiyor.
Bu nedenle bölgedeki güvenlik sorunları yalnızca Körfez ülkelerinin ekonomilerini değil, enerji fiyatları ve küresel ticaret üzerinden dünya ekonomisini de etkileyebilecek bir risk alanı oluşturuyor.
Körfez ülkeleri enerji ihracatının yanı sıra küresel sanayi açısından kritik bazı ürünlerin de önemli tedarikçileri arasında yer alıyor. Amonyak, gübre, kükürt ve alüminyum gibi ürünlerde bölgenin ihracat kapasitesi, yaşanabilecek lojistik sorunları küresel tedarik zincirleri açısından daha önemli hale getiriyor.
Deniz taşımacılığında yaşanabilecek aksaklıkların uzaması halinde taşıma maliyetleri, teslimat süreleri ve sigorta giderleri üzerinde yeni baskılar oluşması bekleniyor.
ESCWA değerlendirmesine göre çatışmanın ekonomik etkileri ticaret ve enerjiyle sınırlı değil. Bölgedeki yatırımlar ve ekonomilerin çeşitlendirilmesine yönelik uzun vadeli projeler de savaş ortamından olumsuz etkilenebilir.
Özellikle Körfez ülkelerinin petrol gelirlerine bağımlılığı azaltmak amacıyla son yıllarda yürüttüğü turizm, lojistik, sanayi, teknoloji ve finans yatırımlarının bölgesel istikrarsızlıktan etkilenme riski bulunuyor.
Al-Mashat, çatışmanın daha fazla derinleşmesini önleyecek adımların atılması, deniz ulaşımında seyrüsefer özgürlüğünün korunması ve tedarik zincirlerinde yaşanabilecek yeni aksamalara karşı bölgesel hazırlığın güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
ESCWA'nın ortaya koyduğu 150 milyar dolarlık ilk ay faturası, savaşın Arap ekonomileri üzerindeki büyüklüğünü ortaya koyuyor. Bölgesel GSYH'nin yaklaşık yüzde 4'üne denk gelen bu kayıp, çatışmanın ekonomik etkisinin yalnızca savaş bölgesiyle sınırlı kalmadığını gösteriyor.
Enerji sevkiyatının kritik güzergâhlarında güvenlik sorunlarının devam etmesi halinde, ticaret yollarında oluşabilecek yeni kesintilerin bölge ekonomilerinde maliyetleri daha da artırabileceği belirtiliyor.
Bölgedeki çatışmanın seyri, önümüzdeki dönemde enerji fiyatlarından lojistik maliyetlerine, yatırımlardan temel mal tedarikine kadar geniş bir ekonomik alanda belirleyici olmaya devam edecek.
