ABD’nin İran’a yönelik ekonomik baskısını artırması, Türkiye ile İran arasındaki hava ulaşımına da yansıdı. Middle East Eye’ın havayolu şirketlerinin rezervasyon sistemleri üzerinden yaptığı incelemeye göre Türk Hava Yolları, AJet ve Pegasus’un İran’a yönelik bazı seferleri 21 Eylül’den itibaren satıştan kaldırıldı ya da iptal edildi.
THY'den resmi bir açıklama yapılmamış olmasına rağmen MEE, THY ve AJet sistemlerinde uzun dönemli uçuş bulunmadığını, Pegasus’un ise İran seferlerini rezervasyon sisteminden çıkardığını bildirdi. THY’nin internet sitesinde de Tahran’dan bazı Türkiye destinasyonlarına yönelik Eylül 2026-Şubat 2027 döneminde uygun uçuş sonucu görüntülenmiyor.
Ancak rezervasyon sistemleri anlık olarak değişebildiğinden ve AJet’in bazı sayfalarında ileriki aylara ilişkin ücretler görülebildiğinden, iptallerin tüm hatlarda ne kadar süreceği konusunda şirketlerden yapılacak resmi açıklamalar belirleyici olacak. ABD Hazine Bakanlığı, 8 Eylül’de İran’ın havacılık sektörünü hedef alan kapsamlı yeni yaptırımlar açıkladı.
Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), İran havacılık sektörüne destek sağladığı gerekçesiyle 36 kişi ve kuruluşu yaptırım listesine aldı. Bunların arasında İran’da faaliyet gösteren 27 havayolu şirketi de bulunuyor. Washington, İran’ın havacılık ağının silah, personel ve yaptırım kapsamındaki teknolojilerin taşınmasında kullanıldığını öne sürüyor.
Bu değerlendirme ABD yönetiminin resmi gerekçesini yansıtıyor. ABD Hazine Bakanlığı ayrıca İran’ın ABD menşeli uçak, parça ve teknolojilere üçüncü ülkeler üzerinden erişmesini engellemeyi amaçladığını açıkladı. AIRBUS UÇAKLARI DA ETKİLENEBİLİR MEE’ye konuşan ve konu hakkında bilgi sahibi olduğu belirtilen bir kaynak, yaptırımların yalnızca Boeing gibi ABD üretimi uçaklarla sınırlı olmadığını söyledi.
Kaynağa göre Airbus uçaklarında da ABD üretimi parça ve sistemlerin bulunması, bu uçaklarla İran’a sefer düzenleyen şirketler açısından yaptırım ve ihracat kontrolü riski yaratıyor. ABD Hazine Bakanlığının daha önce yayımladığı havacılık yaptırım rehberlerinde de ABD dışında üretilmiş ancak belirli oranın üzerinde ABD kontrollü parça ve teknoloji içeren uçakların yaptırım kurallarının kapsamına girebileceği belirtiliyor.
MEE’ye konuşan bir Türk yetkiliye göre Türkiye’ye uçuşu engellenen İranlı havayolu şirketi şu aşamada Mahan Air ile sınırlı. Bu nedenle diğer İranlı havayolu şirketlerinin Türkiye ile İran arasındaki seferlerini sürdürebildiği belirtiliyor. ABD, Mahan Air’i uzun süredir İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü’ne destek sağlamakla suçluyor. Şirket 2011’den bu yana ABD yaptırımları altında bulunuyor.
BANKACILIKTA DA PEŞ PEŞE ADIMLAR Havacılıktaki gelişmeler, Türkiye’nin İran bağlantılı finans kuruluşlarına yönelik son kararlarının hemen ardından geldi. BDDK, 18 Eylül’de İran merkezli Bank Mellat’ın İstanbul Türkiye Merkez Şubesi’nin faaliyet iznini kaldırdı. Resmi kararda ABD yaptırımlarına doğrudan atıf yapılmadı; karar Bankacılık Kanunu kapsamında alındı.
Bundan birkaç gün önce de BDDK, Golden Global Yatırım Bankası’ndaki yüzde 99,98’lik paya bağlı temettü dışındaki ortaklık haklarının TMSF tarafından kullanılmasına karar verdi. Söz konusu düzenleme, hisselerin mülkiyetinin TMSF’ye devredildiği anlamına gelmiyor. ABD Hazine Bakanlığı ise 4 Eylül’de Golden Global Yatırım Bankası ve iki iştirakini, İran bağlantılı finansal işlemlere aracılık ettiği iddiasıyla yaptırım listesine almıştı.
Banka bu suçlamaları reddederek ilgili kişi ve kurumlarla işlem yapmadığını ve hukuki yollara başvuracağını açıklamıştı. Türkiye ile İran, ABD’nin Tahran’a yönelik farklı dönemlerde uyguladığı yaptırımlara rağmen uzun yıllardır enerji ve ticaret alanlarında ilişkilerini sürdürüyor.
