Çin’in açıklaması, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in İranlı havayollarının uluslararası operasyonlarına yönelik yaptırım baskısının artırılacağı yönündeki açıklamalarının ardından geldi.
Bessent, 21 Eylül’de CNBC’ye verdiği röportajda, İranlı havayollarına hizmet sağlayan yabancı şirketlerin ABD yaptırımlarıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Washington yönetiminin yaklaşımına göre İranlı havayollarına yakıt, iniş ve yer hizmetleri sağlayan veya bilet satışına aracılık eden yabancı şirketler, ABD finans sistemiyle bağlantıları nedeniyle yaptırım riskiyle karşılaşabilecek.
Bessent, söz konusu baskının İranlı havayollarının 23 Eylül’den itibaren uluslararası operasyonlarını sürdürmesini ciddi şekilde zorlaştıracağını savundu.
ABD’nin uyguladığı yaptırımlar dünya genelinde hukuki olarak geçerli doğrudan bir uçuş yasağı anlamına gelmiyor. Washington yönetimi, ABD finans sisteminin küresel ölçekteki ağırlığından ve ikincil yaptırım riskinden yararlanarak İranlı havayollarına hizmet sağlayan yabancı şirketlerin faaliyetlerini sınırlandırmayı amaçlıyor.
ABD Hazine Bakanlığı daha önce 8 Eylül’de “Operation Economic Outcast” adı verilen uygulama kapsamında İran’ın havacılık sektörüne yönelik kapsamlı bir yaptırım paketi açıklamıştı.
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, İran havacılık sektörünü desteklediğini belirttiği 36 kişi ve kuruluşu yaptırım listesine aldı. Washington ayrıca İran’ın ABD menşeli uçak, havacılık teknolojisi ve hassas ekipmanlara ulaşmak amacıyla kullandığını ileri sürdüğü yabancı aracılar ile tedarik ağlarını da yaptırımların hedefi haline getirdi.
Yeni yaptırım baskısının ardından İranlı havayollarının bazı uluslararası operasyonlarında etkiler görülmeye başladı. Mahan Air’in İstanbul, Ankara ve Maskat seferlerini durdurduğu bildirilirken, İranlı havayollarının yurt dışındaki yakıt, yer hizmetleri, biletleme ve finansal işlemlere erişimi üzerindeki baskının da arttığı belirtiliyor.
Çin’in açıklaması, Washington ve Pekin arasında gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin hemen ardından geldi. ABD Hazine Bakanı Bessent, 20 Eylül’de New York’ta Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile bir araya geldi. Görüşmelerde ticaret ve yapay zekâ başlıklarının yanı sıra İran’a yönelik ekonomik baskının da gündeme geldiği bildirildi.
Bessent, Çinli yetkililerle İran yaptırımları konusunda temasların sürdüğünü belirtirken, Çin Dışişleri Bakanlığının son açıklaması Pekin’in Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmayan tek taraflı yaptırımlara yönelik temel itirazını koruduğunu ortaya koydu.
ABD ile Çin arasındaki bu görüş ayrılığı, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında 24 Eylül’de Washington’da yapılması planlanan görüşmenin hemen öncesinde yaşandı. İran’a yönelik yaptırımların iki ülke arasındaki görüşmelerin gündem başlıklarından biri olmaya devam ettiği belirtiliyor.
ABD’nin yaptırım hamlesinin etkisinin İranlı havayollarının yalnızca uçuş programlarıyla sınırlı kalmayabileceği değerlendiriliyor. Uluslararası havalimanlarında yakıt ikmali, yer hizmetleri, bakım, rezervasyon ve biletleme sistemleri ile finansal işlemler, havayolu şirketlerinin uluslararası faaliyetlerini sürdürebilmesi açısından kritik önem taşıyor.
Bu hizmetleri sağlayan yabancı şirketlerin ABD’nin ikincil yaptırım riskine karşı nasıl hareket edeceği, İranlı havayollarının hangi ülkelere uçuşlarını sürdürebileceğini de etkileyebilir. Çin’in Washington’un yaklaşımına açık şekilde karşı çıkmasının ardından, Pekin’in siyasi tutumunun İranlı havayollarının Çin bağlantılı operasyonlarına nasıl yansıyacağı da önümüzdeki süreçte takip edilecek.
Tutuklanma Korkusu Nedeniyle Farklı Rotalarla New York’a Gelen Netanyahu, Artan Nefre..
