Tarım ve Orman Bakanlığı, Balıkesir Gönen’de dünyanın en büyük jeotermal kaynaklı Sera Organize Tarım Bölgesi’nin (OTB) kurulmak üzere olduğunu duyurdu. Bölgenin imar planları onaylanırken, altyapı çalışmaları için ihaleler de yapılmaya başladı. Gönen’deki hızlı gelişmeler, Aydın’ın Efeler ilçesine bağlı Kadıköy’de büyük umutlarla başlatılan ancak halen jeotermal ısıtma sağlanarak beklenen seviyeye getirilemeyen jeotermal sera projesini yeniden tartışmaya açtı. 16 Haziran 2020’de Aydın Ticaret Odası, Aydın Ticaret Borsası ve Efeler Ziraat Odası’nın birer pay ve Aydın Valiliği’nin 12 pay ortağı olarak protokol imzalanan projede aradan geçen 5 yıla rağmen beklenen seviyeye ulaşılamaması bazı tepkileri de beraberinde getirdi.
PROJE KADÜK DURUMDA KALDI
Proje kapsamında yaklaşık 77 hektarlık alanda 20 sera parseli ve 9 sanayi parseli planlanırken, hedef yıllık 10 bin ton yaş sebze üretimi ve 1000 kişilik istihdam olarak açıklanmıştı. Ancak aradan geçen yıllara rağmen proje halen bir türlü beklenen seviyeye ulaşamadı. 2023 yılında sembolik de olsa ilk domates hasadı yapılan Efeler’de Sera OTB’de jeotermal ısıtmalı sera sisteminin kurulumu, Güriş adlı jeotermal enerji santrali (JES)firmasının en başında verdiği taahhüdü yerine getirmediği için sürüncemede kalırken, altyapı çalışmalarının yavaş ilerlemesi ve yatırımcıların tereddütleri gelinen noktada projenin kadük durumda kalmasını sağladı.
AYDIN SAHİPSİZ Mİ?
Türkiye’nin en güçlü jeotermal kaynaklarına sahip ili olan Aydın’da tarım ve jeotermal enerji potansiyeli düşünüldüğünde, jeotermal ısıtmalı seracılıkta öncü olması beklenirken, Balıkesir Gönen’in bu yarışta öne geçmesi ilin adeta sahipsizliğini de bir kez daha gözler önüne serdi. Aydın’ın projesi daha küçük ölçekli olsa da bölge için aynı zamanda stratejik model olarak büyük önem taşırken, jeotermal kaynağın temin sorunu, bürokratik sürüncemeler, altyapı eksiklikleri ve yatırımcı çekmede yaşanan sıkıntılar nedeniyle projenin, “bir türlü bitmeyen” görüntü vermesi, gelinen noktada kafalarda soru işaretleri oluşmasına da neden oldu.
AYDIN NEDEN YAPAMIYOR?
Balıkesir Gönen’de işler hızla yol alırken, Aydın’daki beklenen seviyeye bir türlü getirilemeyen proje, ilin tarımda emsallerine kıyasla rekabet gücünün zayıflamaya devam edeceğini de açığa çıkardı. Balıkesir Gönen’deki proje, hem büyüklüğü hem de hızla alınan mesafeyle dikkati çekerken, 2022 yılında dönemin Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin müjde olarak duyurduğu Aydın Kadıköy’deki Sera OSB’nin kağıt üzerindeki hedeflerin ötesine geçememesi, kamuoyunda türlü eleştirilere de neden oldu. Aydın’ın sahip olduğu jeotermal gücün tarıma yansıması gelinen noktada halen beklenti aşamasında kalırken, Balıkesir’deki atılan adımları gıptayla izleyen Aydınlı üreticiler, “Biz neden yapamıyoruz?” sorusunu daha yüksek sesle sormaya da başladı.
“AYDIN’DAKİ ÇİFTÇİLERE ÖRNEK OLACAKTI”
Konuyla ilgili olarak Aydın Hedef Gazetesi’ne özel açıklamalar yapan projenin en başındaki paydaşlarından olan Efeler Ziraat Odası Başkanı Mehmet Kendirlioğlu, “Efeler Kadıköy’de kurulması planlanan Tarıma Dayalı İhtisas Sera OSB dediğimiz projenin başlangıç noktası jeotermal kaynaklı ısıtmayla maliyetlerin en aza indirgenmesiydi. Seralar da en büyük maliyet ısıtmadır. Burası en başında jeotermal ısıtmayla kurulan seralarda üretimin çok daha ucuza mal edileceği şeklindeki düşünceyle yola çıkılan bir yatırımdı. Gerçekten de çiftçilere örnek olması açısından da bu yatırım büyük önem taşıyordu. Kuruluş sürecinde yüzde 6’sı Efeler Ziraat Odası, yüzde 6’sı Aydın Ticaret Borsası ile Aydın Ticaret Odası, geri kalanı da Aydın Valiliği’nin paydaşlığında protokol imzalandı. Böyle bir girişimde bulunmuştuk ve biz bu ilk adımı atarken de adı üstünde jeotermal ısıtmalı olarak kamuoyuna deklare edilmişti. Ne yazık ki halen gerek firmalardan, gerek bazı sözlerin yerine gelmemesinden ve gerekse de mahkemeye intikal eden konulardan kaynaklı olarak ne yazık ki bu sisteme geçilemedi” dedi.
“BU İŞİN TAKİPÇİSİYİZ”
Halihazırda Kadıköy Sera OSB’de bulunan firmaların üretim yaptığını ancak jeotermal ısıtmanınsa sağlanamadığını belirten Kendirlioğlu, “Doğalgaz, elektrik ve kömür ısıtma yapılıyor ama jeotermalle ne yazık k halen mümkün olamadı. Oysa gönül istiyor ki üretim burada jeotermalle yapılsın çünkü kurulurken en başında çiftçilerimize örnek bir projeydi. Hatta burasının daha da genişlemesi kapsamında 2 bin – 2 bin 500 dönümlük ilave alan planlaması da söz konusuydu. Bu planlamada ne yazık ki sürüncemelerden kaynaklı mümkün olamadı. Şu anda henüz bununla ilgili bu yıl da bir mesafe alınacağı gözükmüyor fakat bu demek değildir ki jeotermalle değil başka kaynaklarla ısıtma yapılacak. Eninde sonunda gecikmeli de olsa bu iş jeotermalle olacaktır. Bunun başka çaresi yok. Gerek Aydın Valiliği bünyesindeki Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kaynakları ve gerekse de en başında paydaş olarak bulunan odalar olarak bizler de işbirliğimizi kesinlikle bırakmış değiliz. Bu işin takipçisiyiz. Bugün için olmasa da yarın muhakkak bu jeotermalle ısıtma gerçekleşecektir” diye konuştu.
“VALİ CANBOLAT’IN BÜYÜK GAYRETİ VAR”
Aydın’da tarımın jeotermalle buluşması noktasında türlü olumsuzluklara rağmen ümidini koruduğunu üstüne basa basa vurgulayan Kendirlioğlu, “Kuruluş aşamasında da net olarak bu ifadeler var. Halihazırda bizim yüzde 6’lık payımız devam ediyor. Gelinen noktada normal şartlarda bugün itibariyle jeotermal ısıtmanın devreye girmesi gerekiyordu, planlama bu şekildeydi ancak çeşitli nedenlerden kaynaklı olarak bu jeotermalle ısıtmaya geçemedik. Biz burada yanlış anlaşılmasın hiç kimseyi de suçlamıyoruz. Yetkililer noktasında baktığımızda Aydın Valiliği’nin de burasının hayata geçmesi için çok büyük gayretleri var. Gerek Aydın önceki dönem valilerimiz Yavuz Selim Köşger ile Hüseyin Aksoy ve gerekse de mevcut Aydın Valimiz Yakup Canbolat’ın çok ciddi bir özveri ve sahiplenmeyle çabaları var ama gelinen noktada ne yazık ki firmadan kaynaklı olarak elimiz kolumuz bağlı” ifadelerini kullandı.
AYDIN YERİNDE SAYIYOR!
Öte yandan Bakanlığın duyurduğu Balıkesir Gönen’de planlanan sera OTB’nin, 8 bin dekarlık alana kurulması kararlaştırılırken, proje kapsamında 156 sera parseli ve 88 sanayi parselinin yer alacağı açıklandı. Jeotermal enerjiyle birlikte güneş, rüzgar ve biyokütle gibi yenilenebilir kaynakların da kullanılacağı tesisin, tamamlandığında dünyanın en büyük jeotermal sera kümelenmesi olacağı belirtildi. Gönen’de belirlenen bölgede hummalı hazırlık süreci de devam ederken, Gönen Ticaret Odası ve Ticaret Borsası işbirliğiyle yatırımcılardan ön taleplerin de toplanmaya başladığı kaydedildi. Kazı-dolgu ve yol yapım ihalesinin de ilana çıktığı projeyle Balıkesir, sadece tarımsal üretimde değil, aynı zamanda sürdürülebilir enerji entegrasyonunda da örnek bir merkez olma yolunda ilerlerken söz konusu gelişmeler, Türkiye’nin jeotermal enerji başkenti Aydın’da neden bir türlü ilerleme kaydedilemediğinin de artık daha yüksek sesle sorgulanmasına yol açtı.
Hatırlanacağı üzere Efeler Kadıköy Mahallesi’nde kurulacak Tarıma Dayalı İhtisas (Jeotermal Isıtmalı) Sera Organize Sanayi Bölgesi için Tarım ve Orman Bakanlığı geçtiğimiz yıl projenin 1/5 bin ölçekli nazım ve 1/bin ölçekli uygulama imar planlarını onaylamıştı. Proje kapsamında yaklaşık 77 hektarlık alanda 20 sera parseli ve 9 sanayi parseli planlanırken, hedef yıllık 10 bin ton yaş sebze üretimi ve 1000 kişilik istihdam olarak açıklanmıştı. Ancak aradan geçen yıllara rağmen proje halen bir türlü hayata geçirilemedi.
Kaynak: Hedef Gazetesi
