Aydın Hedef Gazetesi’nden Kevser Dayan’ın haberine göre; Aydın’da Efeler’de bulunan Yağcılariçi Çarşısı’nda çay ocağı işleten Erdoğan Ozan, eski usul marka uygulamasına devam ettiğini belirtirken aynı çarşıda çay ocağı işletmesi bulunan Ali Kocakuşak da esnaftan bu yönde talep bulunmaması nedeniyle nakit parayla hizmet verdiğini açıkladı. Yaklaşık 16 senedir çay ocağı işleten Ozan, çay markası uygulamasını ortalama 40 senedir olduğunu belirterek son zamanlarda talebin düştüğünü dile getirdi. Birkaç yıl önce yaklaşık 40 esnafa marka karşılığı hizmet verdiğini aktaran Ozan, talebin düşmesiyle artık ortalama 13 esnafa marka verdiğini belirtti. Aynı çarşıda 15 senedir çay ocağı işleten Kocakuşak ise talep olmadığı için işletmeyi açtığı günden bu yana marka uygulamasına hiç başvurmadığını ifade etti. Eski usul marka karşılığında alınan ürünlerin daha uygun fiyata geldiğini belirten ikili, artan maliyetler dolayısıyla çay ocağı işletmelerinin ileride tarihe karışacağını da sözlerine ekledi.
“TOPTAN ALINDIĞI ZAMAN DAHA UYGUNA DENK GELİYOR”
Marka karşılığında hizmet almanın avantajını aktaran Ozan, “İçilecek çayların parasını önceden toplu alabilmek ve bir esnafın ne kadar çay tükettiğini bilmek için yapılan bir uygulamadır. Ben çocukken hatırlıyorum çayı getiren kişinin kafasında bir tebeşir olurdu ve çay bıraktığı yerin kapısına kaç tane getirdiğini yazar not ederdi. Bu marka olayı çıktıktan sonra bir kolaylık oldu. Esnafa öncesinden istediği kadar marka veriyorsunuz ve her çay götürdüğünüzde karşılığında marka alıyorsunuz. Bir çay tek bir markaya tekamül ediyor ancak toptan alındığı zaman daha uyguna denk geliyor. Örneğin çay normalde 15 lira ancak 50 tane veya daha fazla marka alındığı zaman markanın adeti 12 buçuk veya 13 liraya denk geliyor. Böylece esnaf çayı 15 liradan biraz daha uyguna alıyor. Bu diğer ürünler için de geçerli mesela kahve 30 lira diyelim toptan aldığı markalardan 2 adet veriyor ve 26 liraya içmiş oluyor” ifadelerine yer verdi.
“MARKA TALEP EDEN ESNAF SAYISI DÜŞTÜ”
Marka uygulamasını talep eden esnaf sayısının düştüğünü belirterek bu durumun sebeplerine değinen Ozan, “Bu markalar sayesinde aslında bir nevi hesap tutmuş oluyoruz.. Markalar bizim yazısız hesap defterimiz gibi bir şey diyebilirim. Baştan ne kadar marka alıyorlarsa toptan parasını veriyorlar sonra onu zamanla tüketiyorlar. Bundan yıllar önce yaklaşık 40 esnafa marka veriyordum ancak özellikle pandemiden beri sayı oldukça düştü. İnsanlar artık dışarıdan almak yerine kendileri yapmaya başladı. Yeni nesil su ısıtıcılar çıktı çaydanlığı olan ve ayrıca alım gücü de zorlaştı. Ekstra olarak eskiden 2 esnaftık ancak bugün ortalama 5 çay ocağı var bu bölgede. Tüm bu etkenlerle birlikte güncel olarak ortalama 13 esnafa düştü marka talep eden kişi sayısı. Kimisi başka çay ocağını tercih etmeye başladı, kimisi yeni nesil ısıtıcı alarak çayını yapmaya başladı derken bu duruma geldik” ifadelerini kullandı.
“KAHVEHANELER NAKİT PARAYLA ÇALIŞIR”
Bazı esnafın marka ücretini ödemediğini ve bu nedenle hizmet vermeyi bıraktığını aktaran Ozan, “Bu markaları herkes aynı oranda tüketmiyor. Bazı esnaflar gelen müşterilerine de ikram ediyor ve daha fazla tüketiyorlar. Örneğin berber esnafının gelen müşterisi uzun süre beklediği için çay veya kahve içecek vakti de oluyor. Böyle olunca da diğer esnaflara göre marka talep sayısı daha fazla oluyor. Aslında kendilerine değil de gelen müşterilerine ikram edecekleri için fazla alıyorlar. Bazı esnaflara marka vermeyi ben kendim bıraktım artık çünkü uğraşması zor oluyor. Kimisi vermiyor uzun süre uğraştırıyor. Marka alıyor mesela toptan ve parasını vereceğim diyor. Sonra bekliyorum ama hiçbir para gelmiyor, uğraşmak istemediğim için bıraktım. Markayı çay ocakları kullanır, kahvehaneler nakit parayla çalışır. Marka tamamen esnafa yönelik bir uygulamadır aslında” dedi.
“HİZMET VERMEDİĞİM İÇİN GEREK GÖRMÜYORUM”
Marka uygulamasını neden tercih etmediğini aktaran Kocakuşak ise açıklamasında, “Yaklaşık 15 yıldır çay ocağı işletiyorum. Marka uygulaması için herhangi bir talep olmadı ben de tercih etmedim açıkçası. Genellikle esnafa değil de gelip istediği şeyi tüketen ve daha sonrasında giden müşterilere hitap ediyorum. Bu nedenle de marka ile çalışmak yerine direkt nakit alıyorum. Hizmet verdiğim 5-6 esnaf var ve hepsini de yıllardır tanıyorum zaten. Onlardan bana marka talebi gelmedi, ben de çok taraftarı değilim zaten o uygulamanın. Günlük para akışı bana daha makul geliyor. Marka ile uğraşmak istemedim yani bana gereksiz gibi geldi. Hizmet verdiğim esnaf sayısı belli olduğu için tüketilen içecek miktarını kontrol etmekte zorlanmıyorum. Zaten kendileri bana söylüyor günün sonunda ne kadar tükettiklerini ben de güveniyorum çünkü hepsi çok uzun yıllardır tanıdığım insanlar. Toplu olarak alındığı için marka ile tüketilen ürün daha uyguna denk geliyor aslında mantıklı ancak ben dışarıya çok hizmet vermediğim için gerek görmüyorum” diye konuştu.
Kaynak: Hedef Gazetesi – Aydın Haberleri – aydinhedef.com.tr
