Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), televizyon dizileri ve dijital platform içeriklerinde şiddeti özendirici unsurlar tespit edilmesi üzerine geniş çaplı bir denetim süreci başlattı. “Yeraltı” ve “Eşref Rüya” dizileri başta olmak üzere birçok yapım ceza listesine girerken, Netflix, Prime Video ve HBO Max içerikleri de yaptırımlardan kaçamadı.
RTÜK neden böyle bir karar aldı?
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) son dönemde artan şikayetler ve yapılan incelemeler doğrultusunda televizyon ve dijital platform içeriklerini mercek altına aldı. Kurulun temel gerekçesi ise oldukça net: şiddetin normalleştirilmesi ve izleyici üzerinde “özendirici etki” oluşturması.
Özellikle dizilerde şiddetin bir çözüm yöntemi gibi sunulması, adli mekanizmaların geri planda bırakılması ve suç ile güç arasında bağ kurulması RTÜK’ün dikkat çektiği başlıca noktalar arasında yer aldı. Kurul, bu tür içeriklerin toplumda gerçeklik algısını zayıflatabileceğini ve özellikle genç izleyiciler üzerinde olumsuz etki yaratabileceğini vurguladı.
“Yeraltı” dizisi neden ceza aldı?
NOW TV ekranlarında yayınlanan “Yeraltı” dizisi, RTÜK’ün en kapsamlı değerlendirme yaptığı yapımlardan biri oldu. Mart ve Nisan aylarında yayınlanan bölümler tek tek incelendi.
RTÜK’e göre dizide şiddet, sadece dramatik bir unsur olarak değil, aynı zamanda etkili bir güç aracı gibi sunuldu. Karakterlerin sorunlarını hukuk yerine şiddetle çözmesi, izleyiciye yanlış bir mesaj verildiği şeklinde değerlendirildi.
Ayrıca şiddet sahnelerinin estetik bir anlatımla sunulması, bu durumun etkisini daha da artırdı. Kurul, bu yaklaşımın şiddeti sıradanlaştırdığını ve bazı karakterleri “rol model” haline getirdiğini belirterek NOW TV’ye idari para cezası uygulanmasına karar verdi.
“Eşref Rüya” neden gündemin merkezine oturdu?
Kanal D’de yayınlanan “Eşref Rüya” dizisi ise kısa sürede yüzlerce izleyici şikayeti alarak RTÜK gündemine taşındı. Özellikle 38, 39 ve 40. bölümlerdeki sahneler incelemeye alındı.
Peki bu dizide sorun olarak ne görüldü?
RTÜK değerlendirmesine göre dizide şiddet unsurları sık tekrar ediyor ve zamanla sıradan bir anlatım unsuru haline geliyor. Bu durumun izleyici üzerinde “kanıksama etkisi” oluşturabileceği ifade edildi.
Ayrıca 17 gün içinde 623 şikayet gelmesi, kamuoyundaki hassasiyetin de yüksek olduğunu gösterdi. Kurul, medyada şiddetin gerçek hayattaki şiddet davranışlarını etkileyebileceğine dair akademik araştırmalara da atıf yaparak Kanal D’ye de ceza uyguladı.
Dijital platformlar neden hedefte?
RTÜK’ün kararları sadece televizyon ekranlarıyla sınırlı kalmadı. Dijital yayın platformları da kapsamlı denetim sürecine dahil edildi.
Özellikle HBO Max’te “Altın Çocuk”, Prime Video’da “Gangs of Lagos” ve Netflix’te “Trigger” gibi yapımlar incelemeye alındı.
Peki bu içeriklerde ortak sorun neydi?
Kurulun tespitine göre bu yapımlarda aşırı şiddet sahneleri bulunuyor ve özellikle okul saldırısı gibi temalar genç izleyiciler açısından taklit riski oluşturabiliyor. Bu nedenle bazı içerikler için sadece para cezası değil, katalogdan çıkarma yaptırımı da uygulandı. Bu karar, Türkiye’de dijital platform içeriklerinin denetimi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Medyada şiddet tartışması yeniden mi başladı?
RTÜK’ün son hamleleri, medya içeriklerinde şiddet tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Özellikle dizilerde suç, güç ve prestij ilişkisi nasıl kurulduğu konusu yeniden sorgulanmaya başlandı.
Uzmanlara göre ekranlarda şiddetin sık yer alması, uzun vadede toplumdaki davranış kalıplarını etkileyebiliyor. Ancak diğer tarafta içerik özgürlüğü ve sanatsal ifade hakkı da bu tartışmanın önemli bir parçası olarak görülüyor.
Bu nedenle denge kavramı, önümüzdeki süreçte en çok konuşulacak başlıklardan biri olacak gibi görünüyor.
Yayın dünyasında yeni bir dönem mi başlıyor?
RTÜK’ün aldığı kararlar sadece bugünü değil, yayıncılık geleceğini de etkileyebilecek nitelikte. Kurulun mahkeme kaynaklı yayın yasaklarının uygulanmasına ilişkin yeni ilke kararları hazırlığında olması, denetim mekanizmasının daha da sıkılaşacağı şeklinde yorumlanıyor. Bu gelişme, hem televizyon kanalları hem de dijital platformlar için daha dikkatli içerik üretimi anlamına geliyor.
Kaynak: Hedef Gazetesi – Aydın Haberleri – aydinhedef.com.tr
