Türkiye ile Avrupa Birliği arasında 2013 yılında başlayan ancak yıllardır sonuçlandırılamayan vize serbestisi süreci yeniden hareketlendi. Ankara, Türk vatandaşlarının Schengen ülkelerine vizesiz seyahat edebilmesinin önündeki son 6 kriter için yeni bir çalışma başlattı. Peki vizeler gerçekten kalkabilir mi, Türkiye’nin yerine getirmesi gereken şartlar neler?
Türk vatandaşlarının Avrupa seyahatlerinde en önemli gündem maddelerinden biri olan Schengen vizesi konusunda yeni bir dönem başlayabilir.
Türkiye, Avrupa Birliği ile yürütülen Vize Serbestisi Diyaloğu kapsamında tamamlanmayı bekleyen son 6 kriter için yeniden harekete geçti. Adalet, İçişleri ve Dışişleri bakanlıklarının katılımıyla yürütülen çalışmaların sonuç vermesi halinde, Türk vatandaşlarının Schengen Bölgesi’ne kısa süreli seyahatlerinde vize zorunluluğunun kaldırılmasının önü açılabilecek.
Ancak kritik bir ayrıntı var: Türkiye’nin kalan 6 kriteri tamamlaması, vizelerin otomatik olarak kalkacağı anlamına gelmiyor.
DW Türkçe’den Gülsen Solaker’in haberine göre, Türkiye, AB ile yıllardır sonuçlandırılamayan vize serbestisi sürecinde kalan son altı kriteri karşılamak amacıyla ilgili bakanlıklar arasında kapsamlı bir çalışma başlattı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 8 Ağustos’ta yaptığı açıklamada Adalet, İçişleri ve Dışişleri bakanlıklarının katılımıyla vize serbestisi konusunda “yeni bir stratejik yaklaşım” benimsendiğini ve hazırlık çalışmalarının başladığını duyurdu.
Çalışmalarda özellikle kişisel verilerin korunması, terörle mücadele mevzuatı ve Geri Kabul Anlaşması gibi uzun süredir Türkiye-AB görüşmelerinin en tartışmalı başlıkları arasında bulunan konular üzerinde duruluyor.
Yılmaz ayrıca sürecin yalnızca Türkiye’nin atacağı adımlara bağlı olmadığına işaret ederek Avrupa tarafından da siyasi irade gösterilmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye ile AB arasındaki Vize Serbestisi Diyaloğu 16 Aralık 2013’te başladı.
Vizesiz seyahat için hazırlanan yol haritasında Türkiye’nin yerine getirmesi gereken toplam 72 kriter belirlendi. Bu kriterler belge güvenliği, göç yönetimi, kamu düzeni ve güvenliği, temel haklar ve düzensiz göçmenlerin geri kabulü olmak üzere beş ana başlık altında toplandı.
Türkiye 2016 yılına kadar kriterlerin 65’ini yerine getirdi. 2018 yılında biyometrik pasaport yükümlülüğünün de tamamlanmasıyla karşılanan kriter sayısı 66’ya yükseldi.
Ancak kalan 6 başlıkta ilerleme sağlanamaması nedeniyle vize serbestisi süreci sonuçlandırılamadı.
Türkiye’nin vize serbestisi sürecinin ilerleyebilmesi için tamamlaması gereken kriterler şöyle:
Terörle mücadele mevzuatının Avrupa standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi
Europol ile operasyonel iş birliği anlaşmasının imzalanması
GRECO’nun yolsuzlukla mücadele konusundaki tavsiyelerinin uygulanması
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın AB standartlarıyla uyumlaştırılması
Suç konularında tüm AB üyesi ülkelerle etkin adli iş birliği yapılması
Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması’nın üçüncü ülke vatandaşlarını da kapsayacak şekilde tam uygulanması
Bu kriterlerin bir bölümü teknik mevzuat değişiklikleri gerektirirken, bazıları Ankara ile Brüksel arasında doğrudan siyasi uzlaşı gerektiren konular olarak öne çıkıyor.
Sürecin en tartışmalı maddelerinden biri Türkiye’nin terörle mücadele mevzuatı.
AB uzun süredir Türkiye’deki terör tanımının Avrupa standartlarıyla daha uyumlu hale getirilmesini talep ediyor. Bu nedenle söz konusu kriter yalnızca teknik bir yasa değişikliği değil, Türkiye’nin iç politika ve güvenlik politikaları açısından da önemli bir başlık niteliğinde.
Çözülmesi kolay görünmeyen konulardan biri de AB’nin bütün üyeleriyle etkin adli iş birliği yapılması şartı.
Türkiye’nin ceza davaları, adli yardım ve suçluların takibi gibi konularda tüm AB ülkeleriyle iş birliği yapması bekleniyor.
Ancak Türkiye’nin Kıbrıs Cumhuriyeti’ni tanımaması, bu kriterin yerine getirilmesi açısından önemli siyasi sorunlardan biri olmaya devam ediyor.
Bir diğer hassas konu ise Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması.
Vize serbestisi yol haritasındaki kriterlerden biri, anlaşmanın üçüncü ülke vatandaşlarını da kapsayacak şekilde tam olarak uygulanmasını içeriyor. Bu başlık Ankara açısından siyasi ve göç yönetimi bakımından hassas konulardan biri olarak değerlendiriliyor.
Vize serbestisi konusunda en fazla yanlış anlaşılabilecek nokta ise sürecin nasıl sonuçlanacağı.
Türkiye’nin kalan 6 kriteri tamamlaması, Türk vatandaşlarının hemen ertesi gün Avrupa’ya vizesiz seyahat etmeye başlayacağı anlamına gelmiyor.
Kriterlerin karşılanmasının ardından Avrupa Komisyonu’nun değerlendirme yapması gerekiyor. Sonrasında ise Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi düzeyindeki gerekli karar süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Dolayısıyla teknik kriterlerin yerine getirilmesinin yanı sıra Avrupa tarafındaki siyasi irade de sürecin sonucunu belirleyecek.
DW Türkçe’nin Avrupa Komisyonu verilerinden aktardığı bilgilere göre 2025 yılında Türkiye’den Schengen Bölgesi için yaklaşık 1,26 milyon vize başvurusu yapıldı ve bunların yaklaşık 1,07 milyonu onaylandı.
Türkiye, Çin’in ardından dünyada Schengen vizesine en fazla başvuru yapılan ikinci ülke olurken, 2025 yılında Türkiye’den yapılan başvurulardaki ret oranı yüzde 14,6 olarak kaydedildi.
Bu rakamlar, Schengen vizesinin Türk seyahat pazarı açısından taşıdığı önemi de ortaya koyuyor.
Tam vize serbestisi henüz gerçekleşmemiş olsa da Türk vatandaşları açısından Schengen vizesinde önemli bir kolaylık devreye alındı.
Kademeli vize sistemi, düzenli ve güvenilir seyahat geçmişi bulunan Türk vatandaşlarının daha uzun süreli ve çok girişli Schengen vizelerine ulaşabilmesini kolaylaştırıyor.
Ancak bu sistem vize muafiyeti anlamına gelmiyor. Türk vatandaşlarının Schengen Bölgesi’ne seyahat etmek için hâlâ vize başvurusunda bulunması gerekiyor.
Şu aşamada vize serbestisi için kesin bir tarih vermek mümkün değil.
Ankara’nın kalan kriterler üzerinde yeniden çalışmaya başlaması, uzun süredir ilerleme sağlanamayan dosyanın yeniden gündeme gelmesi açısından önemli bir gelişme.
Ancak Türkiye’nin mevzuat değişikliklerini gerçekleştirmesi, Avrupa Komisyonu’nun kriterlerin karşılandığını kabul etmesi ve ardından AB’deki siyasi ve hukuki karar süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Bu nedenle “Türk vatandaşlarına Schengen vizesi kalkıyor” demek için henüz erken.
Buna karşılık kalan 6 kriterin tamamlanması, Türk vatandaşlarının Avrupa’ya vizesiz seyahat edebilmesine yönelik 2013’te başlayan süreçte en önemli eşiklerden birinin aşılması anlamına gelecek.
Kaynak: DW Türkçe – Gülsen Solaker, “Türk vatandaşları AB’ye vizesiz seyahat edebilecek mi?”, 20 Ağustos 2026.
Orijinal Haberi Görüntüle
