Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bloomberg için “BM, Güvenlik Konseyi'nin veto hakkını kaldırmalıdır” başlıklı bir makale kaleme aldı.
Erdoğan, salgınlardan enerji krizlerine, tedarik zincirlerindeki kırılmalardan bölgesel çatışmalara kadar son yıllarda yaşanan gelişmelerin mevcut küresel karar alma mekanizmalarının yetersizliğini ortaya koyduğunu belirtti.
Dünyanın karşı karşıya olduğu krizlerin çözümünü birkaç başkentin iradesine bırakmanın günümüz gerçekleriyle bağdaşmadığını ifade eden Erdoğan, küresel karar alma mekanizmalarının mevcut şartlara uyarlanmasının artık ertelenemeyeceğini kaydetti.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin mevcut yapısına dikkat çeken Erdoğan, Konseyin hala İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzeni yansıttığını belirtti.
Daha etkin, adil ve hesap verebilir bir temsil anlayışının zorunlu hale geldiğini vurgulayan Erdoğan, bunun yalnızca temsilin genişletilmesiyle değil, liderlik sorumluluğunun da adil biçimde paylaşılmasıyla mümkün olacağını ifade etti.
Erdoğan, farklı coğrafyaların tecrübe, kapasite ve siyasi iradesinin küresel ve bölgesel sorunların çözüm süreçlerine dahil edilmesi gerektiğini belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, uzun süredir dile getirdiği “Dünya 5'ten büyüktür” mesajının daha geniş bir sorumluluk anlayışına yönelik çağrı olduğunu belirtti.
BM'deki reform ihtiyacının artık somut bir yol haritasına dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, bu yol haritasının merkezine Güvenlik Konseyi'ndeki veto hakkını yerleştirdi.
Erdoğan, Güvenlik Konseyi'nin mevcut daimi üyelerine yenilerinin eklenmesinin tek başına çözüm olmayacağını belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, şu ifadeleri kullandı: “Farklı coğrafyaların tecrübesini, kapasitesini ve iradesini küresel ve bölgesel meselelerin çözümüne dahil etmek mecburiyetindeyiz. 'Dünya 5'ten büyüktür' çağrımız, bu yönüyle daha geniş bir sorumluluk anlayışına davettir. Reform ihtiyacını artık somut bir yol haritasına dönüştürmek elzemdir. Bu yol haritasının merkezinde ise veto imtiyazının ilgası yer almalıdır.”
Erdoğan, Güvenlik Konseyi'ne ayrıcalıklı yeni üyeler eklenmesinin karar alma gücünün birkaç devletin elinde toplanması sorununu ortadan kaldırmayacağını, yalnızca ayrıcalıklı yapının kapsamını genişleteceğini savundu.
Veto hakkının kaldırılmasının anlamlı bir BM reformunun hem başlangıç noktası hem de temel stratejik hedefi olması gerektiğini belirten Erdoğan, reformun aynı ayrıcalığın başka devletlere de tanınması anlamına gelemeyeceğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Genel Kurul bünyesinde hiçbir devletin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini kalıcı olarak engelleyemeyeceği ilkesi etrafında geniş bir koalisyon oluşturulması çağrısında bulundu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın makalesindeki en dikkat çekici başlıklardan biri de Güvenlik Konseyi'nin gelecekte nasıl yapılandırılması gerektiğine ilişkin önerisi oldu.
Erdoğan, Güvenlik Konseyi ile BM Genel Kurulu arasındaki dengenin yeniden kurulması gerektiğini belirterek Genel Kurul'un yetkilerinin artırılmasını istedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, daimi üyeliğin bulunmadığı, Güvenlik Konseyi üyelerinin Genel Kurul tarafından belirli sürelerle ve dönüşümlü şekilde seçildiği bir model önerdi.
Bu modele göre görev süresinin ardından yeniden Konseyde yer almak isteyen ülkelerin, BM Genel Kurulu üyelerinin çoğunluğunun güvenini yeniden kazanması gerekecek.
Erdoğan, böyle bir yapının Güvenlik Konseyi'nin hem temsil kapasitesini hem de Genel Kurul karşısındaki hesap verebilirliğini artıracağını ifade etti.
Erdoğan, “Geleceğin uluslararası düzenini geçmişin hiyerarşilerini muhafaza ederek kuramayız.” değerlendirmesinde bulundu.
Son çeyrek asırda yaşanan gelişmelerin hiçbir güç dengesi ve uluslararası düzenin kalıcı olmadığını gösterdiğini belirten Erdoğan, mevcut sistemin yeni savaşları önleme, eşitsizlikleri azaltma ve değişen güç dengelerine cevap verme konusunda yetersiz kaldığını savundu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ekonomiden güvenliğe, teknolojiden diplomasiye kadar birçok alanda yeni güç merkezleri ortaya çıkarken uluslararası kurumların aynı hızla değişime ayak uyduramadığını ifade etti.
BM sisteminde yapılacak kapsamlı bir değişiklik için geniş bir uluslararası iradeye ihtiyaç olduğunu belirten Erdoğan, Türkiye'nin küresel ilişkilerini ve çok taraflı diplomasi tecrübesini reform arayışının hizmetinde kullanmaya devam edeceğini söyledi.
Türkiye'nin veto hakkının kaldırılması, seçilmiş Güvenlik Konseyi üyelerinin karar alma süreçlerinde daha fazla ağırlık kazanması ve BM Genel Kurulu'nun rolünün güçlendirilmesi yönündeki çabaları desteklediğini belirtti.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 15 ülkeden oluşuyor. Konseyin ABD, Çin, Rusya, Fransa ve Birleşik Krallık olmak üzere 5 daimi üyesi veto hakkına sahip. Esasa ilişkin kararların kabul edilmesi için en az 9 üyenin olumlu oyu gerekirken, daimi üyelerden herhangi birinin “hayır” oyu kullanması kararın kabul edilmesini engelliyor. Daimi üyenin çekimser kalması ise veto sayılmıyor. Veto yetkisi, BM Şartı'nın 27. maddesinde düzenleniyor.
